ASEQSI 11

decodecodecodecodecodeco

Ma itwabḍeř Řɛahd Aqdim?

Řɛahd Aqdim d Řɛahd n Jdid nitni d ijj n wedlis u nitni s tnayen seǧḥen u ssawařen x Yeccu Lmasiḥ, war iǧi waha Linjil niɣ Řɛahd n Jdid.

Qbeř ma ad nkemmeř, ɛafak ɣar tḥajit n Luqa ixef 24 (l'ayya 13 ař 27) x tnayen n imeḥḍaren i tuɣa deg webrid deg wass d ijj řami d itwassnekkar Yeccu zeg unuri (=řmewt)! Ƴar min d as imsaren!

Tnayen n imeḥḍaren umi war iɛjib řḥař deg webrid nsen ɣar Ɛimwas

"U xẓar, deg wass nni tuɣa tnayen zzaysen deg webrid ɣar ij n dcar iggwej settin ɣelwet (=60 istadiyyen - ɛřaḥař ḥidɛac kilumiter) x Urcalim, qqaren as Ɛimwas, tuɣa ssawařen ak-d wayawya x marra min tuɣa imsaren. Am ssawařen nitni, ttemsseqsan, iqarreb-d ɣarsen Yeccu simant nnes uca tuɣa iggur akisen. Maca twacebbarent tiṭṭawin nsen řami war t tteɛqiřen.

Inna asen “Man awařen-a i xef tessawařem ak-d wayawya deg webrid u mayemmi banent řxeẓrat nwem ceḍnent?”

Yarr-d ijjen zzaysen umi qqaren Kliyubas, inna as “Ma cek d ayenni n ubarrani di Urcalim i war issinen min din imsaren deg wussan-a?" Inna asen “Min imsaren?”

Nnan as “Min imsaren i Yeccu Nnaṣiri, tuɣa-t d amkacaf, tuɣa ɣares jjehd di min ittegg u di min issawař qibač i Arebbi d marra iwdan u mammec t sellmen arruyas n ikehhanen d imeqqranen nneɣ i řḥukm s řmewt uca ṣellben t. Neccin maca tuɣa nessitim, aqqa d netta i ɣa isellken Israyil, maca x uya marra, ass-a d ass wiss třata zeg wami imsar man aya marra. Maca ca n temɣarin zzayneɣ ssḥeyyarent aneɣ ɛawed. Nitenti tuɣa-tent zic ɣar wenḍeř. Am war din ufint arrimet nnes, usint-id, nnant aqqa ẓrint lmalakat amecnaw mammec di řewḥiy, nnan asent belli aqqa iddar. Xenni ca zzayneɣ ruḥen ɣar wenḍeř, ufin timesřayin am mammec nnant temɣarin, maca netta war t ẓrin ca!” .

Inna asen “A ifɣař, a ineḍqař n wuř di liman s marra min ssiwřen imkacafen! Ma war ittxeṣṣi ad iweddeb Lmasiḥ ammu uca ad yadef ɣar uɛuǧi nnes?”   Xenni ibda zi Musa u zi marra imkacafen , ittfessar asen min xas yuran di marra idlisen."

Narcem isettar ineggura s uzeggwaɣ, maɣar sscanen aneɣ mliḥ mammec Yeccu isbeyyen d min nidar sennej niɣ ɛad mliḥ nḍeffar min d aneɣ isseřmed Yeccu. Idlisen n Musa n inabeyyen cehhden s waṭṭas n ibriden. Xarreṣ ɣar di tḥajit n uwehheb n Isḥaq, mmis n Ibraham i war itwaɣarṣen maɣar Arebbi iwca as icarri deg wemcan n mmis! Ma tezrid min iɛna icarri n Arebbi? Aqqa-t d Yeccu.

Danita d qedda n ibriden iched Řɛahd Aqdim (i tuɣa iǧan qbeř ma ad d ixřeq Yeccu di ddunnit-a) x Yeccu Lmasiḥ wenni war d yusi ɛad ɣar ddunnit deg wussan nni! U ɛawed Řɛahd n Jdid issawař ɛawed x min iɛna d mammec t tuɣa di tmurt d ɛawed x twasit nnes wiss tnayen u mammec i d aneɣ ittxṣṣa ad neddar i uraji n wedwar nnes!

Awař n Řɛahd Aqdim war ixs ca ad yini aqqa řmeɛna nnes war iqḍi niɣ war iqqim ad xak tettecřed niɣ war iseqqwa ɛad ɣar řmuminin. Awar 'řɛahd' ittxeṣṣa ad itwaɛqař am 'řɛahd' ( niɣ 'kontrata') jar Arebbi d bnadem. Řɛahd Aqdim isbeyyan řɛahd n Arebbi ak-d Musa d Israyil i ittxeṣa ad ḍfaren u ad ṭaɛen Ttawrat (=aseřmed d řqanun) n Arebbi am itwammewc i Musa deg wedrar. Iwa aqqa man aya d kontrata taqdimt niɣ Řɛahd Aqdim.

Iwdan n Israyill war kemmřen awař nsen maḥend ad ḍfaren u ad ṭaɛen Ttawrat. Ttawrat tuɣa-tt mliḥ u Řɛahd Aqdim ɛawed mliḥ, maca iwdan fecřen maḥend ad awḍen ɣar min isdaheǧen amur awarni amur maɣar s řeɣrur n wuř n bnadem.

Balak aqqa war teqbiřed řami nura 'bni adam / bnadem' u teqqared Udayen war ṭiɛen ca, u suyenni yusa aneɣ-d ad nari 'udayen' u maci 'bnadem'. Maca Linjil isseřmed aneɣ belli marra iwdan ɛṣan/denben/xḍan u aqqa war ɣarsen bu arbeḥ n Arebbi! U aqqa uřa d iwdan n Arif war ggin ḥsen x wudayen. Marra iwdan xḍan/ɛṣan/denben zi Adam u feqden arbeḥ n Arebbi. S wawař nneḍni Řɛahd Aqdim tettawi ɣar unuri maɣar řɣiǧet niɣ arbeḥ n xeṭṭu d anuri ( ɣar xarreṣ di Adam d Ḥawa). Iwa aqqa nhara `aqdim` ixs ad yini aqqa war iseǧeḥ zi xeṭṭu nneɣ. Linjil iqqar aqa řexřaṣ n xeṭṭu, aqqa-t d anuri (Roman 3.23)

Maca ejj aneɣ ad neḥmed Arebbi i tuɣa ibnan ijj n řɛahd niɣ lɛalaqa ak d Ibraham s liman qbeř řɛahd ak-d Musa. Aqqa neqqar man aya di Linjil deg ijj n tebrat n umazan Bulus i řmuminin n Galaṭiya ( umi qqaren řexxu Turkiya, mani tuɣa ɛad war zeddɣen Iturkiyyen di řweqt nni) :

S liman niɣ s řexdayem n ttawrat?

"A Igalaṭiyyen ifɣař, wi kenniw iqeddcen maḥend war teṭṭiɛem i tidett? Aqqa Lmasiḥ tuɣa itwarcem jarawem qibač i tiṭṭawin am wenni immuten x ṣṣalib. Degga waha xseɣ ad t ssneɣ zzaywem, ma teṭṭfem Arruḥ s řexdayem n ttawrat niɣ umi tesřam s liman? Ma amenni d ifɣař i teǧam? Tebdam s Arruḥ, ma řexxu ad tkemmřem s weysum? Ma teẓrim tamara aṭṭas x walu, mařa tuɣa s tidett x walu? Wenni d awem iwcin Arruḥ uca ittegg řeɛjayeb jarawem, ma ittegg itent zi řexdayem n ttawrat niɣ umi tesřam s liman, am mammec Ibrahim tuɣa “yumen di Arebbi uca itwaḥseb as-d d tasegda”. Ssnem aya, belli inni iǧan n liman, nitni d ayt n Ibrahim. Adlis tuɣa iẓra qbeř belli Arebbi ad isegged řegnus s liman, izzar ibeccar i Ibrahim, inna “Dayek i ɣa twabarken řegnus marra.”

Xenni inni n liman ad twabarken ak-d řmumen Ibrahim. Marra inni iǧan zi řexdayem n ttawrat, aqqa nitni sadu nneɛřet, minzi tura “D amenɛuř kuř ijjen wenni war iqqimen iṭṭef di marra timesřayin yuran deg wedlis n ttawrat ḥima ad tent igg.” Aqqa ittban belli war din ḥed i ɣa itwaseggden ɣar Arebbi s ttawrat, minzi tura “amseggad s liman ad iddar.” Maca ttawrat war teǧi ca zi liman, maca “bnadem wenni tent itteggen, ad iddar zzaysent (zi řexdayem n ttawrat).” Lmasiḥ aqqa ixeǧeṣ xaneɣ, ḥima ad aneɣ ifekk zi nneɛřet tenni iǧan x yinni sadu ttawrat am d idweř xaneɣ d amenɛuř, minzi tura “D amenɛuř man wen mma yuyren x teḥnact”, u ḥima lbaraka n Ibrahim ad taweḍ ɣar řegnus di Lmasiḥ Yeccu maḥend s liman ad neṭṭef řwaɛd n Arruḥ.

Ttawrat d řwaɛd

A awmaten, ssawařeɣ am bnadem, uřa d řɛahd i iǧan zi bnadem, awarni řami itwaxtem, uřa d ijj war izemmar ad t ibḍeř niɣ ad xas yarni. Aqqa řwuɛud twaggen i Ibrahim d zzariɛet nnes. War iqqar ca “I iɛeqqayen n zzariɛet” am i waṭṭas, maca am i yijjen “I uɛeqqa n zzariɛet nnek” wenni aqqa-tt d Lmasiḥ. Degga qqareɣ: řɛahd wenni iqeddar Arebbi i Lmasiḥ, war t tbeṭṭiř ca ttawrat tenni tusi-d arbeɛmeyya u třatin n iseggwusa awarni man aya ḥima ad tegg řwaɛd ixwan.Minzi mařa řwart iǧa s ttawrat, aqqa war iǧi ɛad s řwaɛd. Maca Arebbi aqqa iwc it i Ibrahim s řwaɛd.

Xenni umi tneffeɛ ttawrat? Aqqa tetwammarni x ssibbet n ddnub ařami d tusa zzariɛet tenni umi itwagg řwaɛd uca lmalakat wcint tt deg ufus n ij n umseṣřaḥ. Aqqa wenni d amseṣřaḥ war iǧi zeg ijjen, maca Arebbi d ijjen.

Ma xenni ttawrat ḍidd n řwuɛud n Arebbi? Ɛemmarṣ! Minzi mařa tuɣa temmewc ict n ttawrat tzemmar ad tesseddar, d tidett tuɣa tasegda s ttawrat. Maca adlis (n ttawrat) ibelleɛ x marra di ddnub, ḥima řwaɛd ad immewc s liman di Yeccu Lmasiḥ i yinni yumnen .

Maca qbeř mma d yusa liman, tuɣa-neɣ nemmeḥḍa di ttawrat uca itwabelleɛ xaneɣ zzayes ařami d yusa liman wenni tuɣa i ɣa iḍharen. Maca umi d yusa liman, aqqa war neqqim ɛad sadu wenni ittarebban.

Ayt n Arebbi

Minzi marra kenniw d ayt n Arebbi s liman di Lmasiḥ Yeccu. Minzi marra inni itwassɣeḍṣen di Lmasiḥ, aqqa arḍen Lmasiḥ. War din Uday niɣ Ayunani niɣ ismeɣ uřa d aḥurri, war din aryaz uřa d tamɣart , minzi marra neccin d ijjen i neǧa di Lmasiḥ Yeccu. Mařa kenniw teǧam n Lmasiḥ, aqqa kenniw d zzariɛet n Ibrahim uca ɛlaḥsab řwaɛd d iwriten."

Deg wedlis amezwaru n Řectab Iqedsen ("Amezwaru') i issiwřen ɣarneɣ x Ibraham, netwařa ij n řɛahd nneḍni txeddem, ij n řɛahd nneḍni i itwabnan x liman di Arebbi i iwaɛden 'ij n uɛeqqa n zzariɛet' i Ibraham! Man aya tuɣa ittgaɛɛaded qbeř Ttawrat n Arebbi i tuɣa immewcen i Musa.

Řwaɛd ittxeṣṣa ad aneɣ issarɣ liman di Arebbi. Akemmeř n řwaɛd n Arebbi i ʼbraham d Yeccu Lmasiḥ, wenni ibeddřen Ishaq mmis n Abraham s tmewci tameqqrant n yixef nnes x ṣṣalib i xeṭṭu/ddenb nneɣ i weṣřeḥ jar Arebbi d bnadem! Netta d Icarri n Arebbi i iksin ddenb x tmurt.

Di Yeccu Lmasiḥ ɣarneɣ ijj n řɛahd ak-d Arebbi i d aneɣ-d iwyen tudart s Liman di Yeccu Lmasiḥ. Dayes netwaɛahed s tudart n řebda. Řɛahd-a tuɣa ibda ad yiři qbeř ad tetwagg ujenna d umaḍal deg wuř d řxaḍar n Arebbi. Ttawrat n Musa war t txalef ca, ttawrat (=řqanun) netta simant nnes teǧi war tsekkwi, maca s ttawrat (=řqanun) iban-d aqqa tuɣa nexḍa ktar zeg wami tuɣa-nneɣ nnebřa ttawrat (=řqanun), maɣar war neḍfar ca ttawrat (=řqanun).

Ƴar swadday min inna Yeccu x unuri (=řmewt) nnes di Yuḥanna 12 24

"S tidett, s tidett, ad awem iniɣ, mařa war iwḍi řḥebb n yirden di tmurt uca ad immet, xenni ad iqqim weḥdes, maca mařa immut, xenni ad d tawyi řɣiǧet aṭṭas.."

Mařa cek d necc nessars ixef nneɣ x unuri/řmewt nnebřa ma ad nečeř x ixef nneɣ, maca ittxeṣṣa aneɣ ad nettiq di Yeccu Lmasiḥ i yemmuten i cek d necc x ṣṣalib maḥend ad iksi tudart nneɣ n ddenb d lkufr (… niɣ cek d necc nettfekkar ad negg mliḥ s řqanun, ḥsen zeg wudayen?) u s ṣṣalib nnes issbeɛɛed xaneɣ bnadem aqdim (='bnadem amednub i war ineffɛen Arebbi). Mařa ad nečeř x Lmasiḥ xenni bnadem aqdim i iǧan dayneɣ ɣar daxer ad iwanḍeř ak-d Yeccu deg wenḍeř nnes ḥima ad netwassnekkar akis uca ad nebda tudart n jdid s liman dayes, man aya iɛeddeř ass-a!

Mařa nefhem belli din ijjen wedlis n Arebbi waha, Řectab Iqedsen ('bible'), aqqa-t d řɛahd n jdid d řɛahd aqdim s tnayen, xenni ittxeṣṣa ad neddar zzayes u ad t nɣar mkuř ass mintřa ɛad neddar.

Ad nextem s tnayen n l'ayyat, icten zi tebrat n umazan Bulus ɣar řmuminin di Ruma (ɣar wudayen d ɣar inni zi řegnus)

"Minzi marra min tura qbeř, tura i useřmed nneɣ, ḥima s ṣṣbar d ucejjeɛ s min iǧan deg idlisen ad ɣarneɣ yiři usitem." (Irumaniyyen 15:4)

d icten zi tebrat n Buṭrus tenni yuran

"A imɛizzen, ta d tabrat wiss tnayen i d awem-d uriɣ uca di tnayen n tebratin nni arezzuɣ ad ssfaqeɣ nneyyet nwem iṣfan am kenniw ssɛeqřeɣ ḥima ad tfekkarem deg wawařen inni tuɣa innan imkacafen iqeddsen zic u di tewṣeyyet n imazanen n Sidi Amsenjem. (2 Buṭrus 3:1,2)

Imazanen-a s tnayen urin tibratin tinni iǧan di Řɛahd n Jdid n Řectab Iqedsen uca nɣar belli imazanen-a s tnayen xsen ad newc taynit i min yuran zic di Řectab n Arebbi, di Řɛahd Aqdim!

Řectab Iqedsen marra issawař x tmexsa (=tayri/řemḥibbet) n Arebbi i ddunnit-a am d issekk Mmis u Řectab Iqedsen issawař ɛawed mammec - di marra ikuden n řweqt - tuɣa i d aneɣ issewjed cwayt cwayt i twasit n Mmis u mammec i ɣa ikemmeř Arebbi marra timesřayin deg ijenwan d di tmurt ad iřint marra sadu ufus n řḥukm n Yeccu Lmasiḥ i řɛezz d uɛuǧi nnes !

 

 

iseqsiten :.. 1... 2... 3... 4... 5... 6... 7... 8... 9... 10... 11... 12

contact@tarifit.info

Mařa ɣarek ca n useqsi, sekk aneɣ-d ij n e-mail s Trifit, s Tengrisist, Thulandect, Tfransist, Talimant, Tespanyut niɣ s Tɛrabt.